HANES

Mae Plas yn iâl/ Plas yn Yale yn gartref hynafol teulu Yale. Dyluniodd Linus Yale (un o’r disgynyddion) gloi banc yn y 1840au, gan arwain at sefydlu’r cwmni byd‑enwog Yale Lock. Mae ‘iâl’ yn golygu ‘ffrwythlon’ yn Gymraeg. Yn ystod goncwest Edward I, cipiwyd Iâl ac fe’i hangliciwyd yn ‘Yale’, er i’r ardal aros yn ddiwylliannol Gymreig hyd at Statud Rhuddlan. Mae’r tŷ yn eistedd o fewn 50 erw o Barcdir Hanesyddol Cofrestredig, gyda 150 erw ychwanegol yn cael eu rheoli at ddibenion cadwraeth.